Sau lần đầu tiên tại Bình Phước, chúng tôi bước sang một thực nghiệm có quy mô lớn hơn và thời gian theo dõi dài hơn. Hai mươi cây Dó bầu tại Phú Giáo trở thành nơi để quan sát không chỉ sự hình thành dầu mà còn khả năng chịu đựng sau nhiều lần tác động.
Chính tại đây, chúng tôi nhận ra một nghịch lý: phần gỗ có thể tiếp tục biến đổi theo thời gian, nhưng sức sống của cây lại có thể suy giảm nhanh chóng nếu cường độ tác động vượt quá giới hạn.
Bối cảnh thực địa
Một khu vườn, một nhóm cây và những điều kiện riêng
20 cây khoảng 12 năm tuổi, vanh 60–70 cm; cây giống có nguồn từ Quảng Bình.
Đất đỏ bazan pha sỏi đá cơm; vườn có hệ thống tưới mùa nắng, bón NPK đầu mùa mưa và xử lý cỏ theo tập quán của chủ vườn.
Cách thực hiện
Những gì đã được tiến hành
- Cắt đọt và cành nhánh khoảng 70%.
- Tạo 8–9 hốc ở nửa thân dưới, khoảng cách khoảng 25 cm; hỗn hợp được trộn nước, đắp hốc và che kín.
- Đến tháng thứ 5, tiếp tục tạo thêm 8–9 hốc ở nửa thân trên.
- Theo dõi sâu lá và bổ sung dinh dưỡng, vi sinh vào khoảng tháng thứ 7 theo hồ sơ thực địa.
Thành phần và tỷ lệ hỗn hợp không hiển thị trong bài viết nhằm bảo vệ bí mật kỹ thuật của HTX.
Diễn biến theo thời gian
Cây đã trả lời như thế nào?
Vệt dầu ăn sâu khoảng 2–7 cm từ miệng hốc, màu nâu đỏ, dạng trầm tốc; chưa thấy phần gỗ chết, mùi ngọt nhẹ.
11 cây vàng lá, rụng lá rồi chết. Chín cây còn lại suy yếu, lá vàng nhạt nhưng khoảng hai tháng sau bắt đầu phục hồi và ra mầm mới.
Mẫu gỗ được ghi nhận ngày càng đặc hơn; màu nâu đỏ, mùi ngọt nhẹ rồi chuyển dần sang sắc thái ngọt mật, hương được cảm nhận sâu hơn.
Một cây vanh khoảng 70 cm bị gãy, còn 7 mạch; thu khoảng 3,5 kg tốc, trầm tốc và sánh. Hương đậm và lưu lâu hơn các mốc trước.
Một cây vanh khoảng 70 cm với 17 hốc cho khoảng 6,4 kg mẫu sau làm sạch, nhưng ghi nhận hiện tượng rút hoặc mất dầu khoảng 60%.
Kết quả ghi nhận
Điều dữ liệu cho phép chúng tôi nói
Thực nghiệm cho thấy biểu hiện tạo dầu thay đổi rõ theo thời gian, đồng thời bộc lộ tỷ lệ chết cao sau lần tác động thứ hai. Thời gian kéo dài không bảo đảm lượng dầu đã hình thành sẽ được giữ nguyên.
Bài học kinh nghiệm
Những điều phải mang sang lần thực nghiệm tiếp theo
- Cường độ và thời điểm tác động lần hai phải dựa trên khả năng phục hồi thực tế của cây.
- Cây còn sống không có nghĩa mọi phần dầu đã hình thành sẽ tiếp tục tăng.
- Cần xác định thời điểm theo dõi và thu mẫu phù hợp, tránh để cây suy kiệt hoặc mất nước.
- Số hốc và tổng diện tích tổn thương phải được tính theo kích thước thân cây.
Phú Giáo dạy chúng tôi rằng lâu hơn chưa chắc tốt hơn và nhiều hơn chưa chắc hiệu quả hơn. Mỗi lần tác động tiếp theo chỉ nên được thực hiện khi cây đã chứng minh được khả năng phục hồi.